Hulp bij het beoordelen van informatiebronnen

Bij het selecteren van informatiebronnen spelen twee aspecten. Allereerst moet de informatiebron passen bij de informatiebehoefte.
Wie een stukje voor de schoolkrant wil maken, heeft niet veel aan een proefschrift of dissertatie. De informatie die daarin staat is veel te wetenschappelijk. En als er in de presentatieruimte alleen een dvd-speler staat dan heb je niets aan een videoband.
Het tweede aspect waar je op moet letten is de betrouwbaarheid van de informatiebron.
Hoe objectief is de informatiebron? Hoe deskundig? Wordt er verwezen naar achterliggende bronnen? Zo ja, kun je die dan terugvinden zodat je kunt kijken of je tot dezelfde conclusie zou komen?

In het checklist-booqi, verkrijgbaar bij de mediatheekbalie (ook te downloaden in PDF formaat), staat al een aantal criteria die je kunnen helpen bij het vaststellen van de betrouwbaarheid van informatiebronnen. Hier onder vind je een uitgebreidere checklist. Deze criteria zijn een hulpmiddel. Of een bron betrouwbaar is, blijft iets wat subjectief en tijd- en cultuurgebonden is. (Mensen hebben jarenlang gedacht dat de aarde plat was. Als een bron in die tijd gezegd zou hebben dat de aarde rond was, dan is het goed mogelijk dat men die bron toentertijd onbetrouwbaar vond.) Blijf dus altijd kritisch en vergelijk bronnen met elkaar om tot een gedegen oordeel te komen. Vooral bij internetbronnen is het soms erg lastig om iets over te betrouwbaarheid te zeggen, vandaar dat we daar aparte criteria voor hebben opgesteld.

Criteria voor bronnen van bibliotheken e.d.
Criteria voor bronnen van internet

Criteria voor bronnen van bibliotheken e.d.

Over het algemeen zijn de bronnen die je in bibliotheken tegenkomt redelijk betrouwbaar. De bibliotheek let bij de aanschaf van bronnen bijvoorbeeld op de betrouwbaarheid. Daarnaast zijn veel van deze bronnen het product van organisaties (bijv. onderwijsuitgevers) die betrouwbaar willen zijn en die door middel van redactie door deskundigen een zo goed mogelijk product proberen af te leveren. Toch kan ook hier de informatie gekleurd zijn doordat de makers denken vanuit een bepaald wetenschappelijke perspectief, een levensovertuiging, een commercieel oogpunt, etc. Gebruik dus altijd verschillende bronnen en vergelijk ze met elkaar.

Let bij het beoordelen van niet-internetbronnen op de volgende criteria:

Autoriteit

• Wie is de auteur? Is dit een deskundige? Is hij/zij nog actief op dit vakgebied?
  
• Van welke organisatie of instelling komt de informatie? Wat zegt dit over de kwaliteit?
  
• Is de informatie geredigeerd? Is dit een deskundige redactie?

Inhoud

• Voor welke doelgroep, met welke intentie is het materiaal samengesteld? (bijv. propaganda, reclame, wervende tekst)
  
• Bevat de bron vooral feiten of meningen? Worden meningen met feiten onderbouwd?
  
• Is de informatie volledig? (Alle invalshoeken worden benaderd)
  
• Is deze informatie juist? Komt het overeen met andere bronnen?

Tijd

• Is de informatie nog geldig?
  
• Wanneer is het materiaal uitgegeven? Is de inhoud daarmee verouderd?
  
• Is deze informatie nog juist? Komt het overeen met andere bronnen?

Waarde

• Noten, citaten en literatuuropgave maken informatie controleerbaar.
  Je kunt de bronnen die de auteur gebruikt heeft zelf lezen om te zien of je het met zijn interpretatie eens bent. Als informatie niet controleerbaar is, is ze minder betrouwbaar.
• Hoe wordt het materiaal gewaardeerd door deskundigen?
• Wordt het materiaal ook vermeld in andere bronnen?
  

Criteria voor bronnen van internet

Op internet kan iedereen alles wat hij wil verkondigen.
Er is geen commissie die eist dat de informatie juist is of dat de uitingen objectief zijn. Ook is hier het verschil tussen commerciële informatie, propaganda e.d. niet altijd even duidelijk.
Je moet dus steeds zelf uitzoeken of de informatie betrouwbaar genoeg is.
Het is daarom belangrijk dat je de gevonden informatie controleert met behulp van geredigeerde informatie.

Om bronnen van internet te beoordelen kun je de volgende criteria gebruiken:

Autoriteit

• Wie is verantwoordelijk voor de site?
• Wie is de auteur van de informatie? Is dit een deskundige? Is hij/zij nog actief op dit vakgebied?
• Wie kan er nog meer informatie aanpassen? Op Wikipedia hangt er maar vanaf wie het laatst de informatie heeft bijgewerkt of de informatie betrouwbaar is.
• Van welke organisatie of instelling is de site? Wat zegt dit over de kwaliteit van de informatie?
• Kun je contact opnemen met de auteur of de verantwoordelijke van de site? Als er alleen een e-mailadres staat, ben dan op je hoede. Iedereen kan zelf een domeinnaam verzinnen en laten registreren en daarmee zijn eigen e-mailadres verzinnen. Daarnaast is niet makkelijk te traceren welke persoon er achter het e-mailadres zit. Als de site een normaal postadres bevat dan komt dit al een stuk betrouwbaarder over.
• Zijn de logo’s wel officieel en kloppen die met het beeld van de site en het beeld dat je van zo'n organisatie mag verwachten? Denk bijv. aan de bankfraude mailtjes.
• Welk soort site is het? Wat zegt dit over de kwaliteit van de informatie?
• commerciële (.com)
• persoonlijke (bijv. xs4all in adres)
• overheidssite (bijv. .gov, .mil, .us)
• academische site (bijv. .edu)?

Inhoud

• Voor welke doelgroep, met welke intentie is het materiaal samengesteld? Is de informatie misschien gekleurd of zelfs gecensureerd? (bijv. propaganda, reclame, wervende tekst)
• Is de informatie geredigeerd? Dit gebeurt over het algemeen niet bij sites.
• Bevat de bron vooral feiten of meningen? Worden meningen met feiten onderbouwd?
• Is de informatie volledig? (Alle invalshoeken worden benaderd)
• Zijn er verwijzingen naar gebruikte bronnen en kun je die bronnen ook terugvinden?

Tijd

• Is deze informatie (nog) juist? Komt het overeen met andere bronnen?
• Wanneer is de pagina voor het laatst bijgewerkt? Let op: sommige sites laten de datum van de pagina automatisch aanpassen. De informatie hoeft dan niet up-to-date te zijn.

Ontwerp

• Is de site goed opgezet? Staat de belangrijkste informatie in de top? Is overige informatie eenvoudig te vinden?
• Bevat de site fouten: spelfouten, taalfouten, links die niet werken? Zijn de logo's misschien vals?

Waarde

• Wordt er door andere websites verwezen naar deze site?
  In Google kun je hier naar zoeken door onder ‘Geavanceerd zoeken’ bij ‘Zoek pagina’s met koppelingen naar de pagina’ de url in te vullen.
• Wordt er door betrouwbare organisaties naar deze site verwezen?
• Kijk niet alleen naar hoe vaak iets op internet staat maar ook naar wie dit meldt: denk aan de ophef rondom vaccinatie tegen de Mexicaanse griep of baarmoederhalskanker.